Is ionann bruscar agus aon substaint nó earra a chaitear amach, a dhumpáiltear nó a faightear réidh leis nó gur dócha go mbeidh sé míofar má fhágtar é i spás poiblí.  Samplaí de seo ná guma coganta, bun toitín, páipéir mhilseáin, málaí plaisteacha agus buidéil phlaisteacha.

Fiosrúchán maidir le Bruscar agus Dramhaíl

Is cion é:

  • do dhramhaíl a dhumpáil go mídhleathach

  • do dhramhaíl a thabhairt do bhailitheoir nach bhfuil ceadúnas bailithe dramhaíola bailí aige

  • dramhaíl a bhailiú gan cheadúnas bailithe dramhaíola.

Mhéadaigh na dlíthe frithbhruscair cumhachtaí na n-údarás áitiúil chun fadhb na dumpála mídhleathaí bruscair a chomhrac. Má fheiceann tú aon duine ag dumpáil go mídhleathach, ba cheart duit é sin a chur in iúl do d'údarás áitiúil a dhéanfaidh iniúchadh agus a ghlacfaidh na gníomhaíochtaí forfheidhmiúcháin is gá.

Má aimsíonn údarás áitiúil ábhar a dumpáladh go mídhleathach agus má dhéantar céannacht úinéir an ábhair a shuíomh, beidh cás le freagairt ag an duine sin cibé an rugadh san ócáid air nó nár rugadh. Ina theannta sin, tá cumhachtaí breise ar fáil ag d'údarás áitiúil chun ceangal a chur ar shealbhóir tí nó ar oibritheoir gnó an áit a bhfuil siad ag fáil réidh lena dhramhaíl a nochtadh. Tá sé sin ábhartha go háirithe mura bhfuil an sealbhóir tí nó an t-úinéir gnó ag úsáid seirbhís bailithe bruscair nó mura bhfuil siad ag tabhairt a gcuid dramhaíola chuig saoráid diúscartha údaraithe.

Faoi na hAchtanna um Thruailliú Bruscair 1997-2009, tá freagrachtaí ag gach Údarás Áitiúil maidir le cosc agus rialú bruscair ina réimse feidhmíochta féin.  Déantar cur síos sna hAchtanna sin freisin ar do fhreagrachtaí maidir le bruscar.  Is féidir fíneáil ar an láthair €150 a eisiúint maidir le haon sárú ar na hAchtanna sin, nó is féidir fíneáil €3,000 a chur i bhfeidhm má dhéantar imeachtaí dlí a thionscnamh i d'aghaidh.

Tá tú ag briseadh an dlí nuair a dhéanann tú na rudaí seo a leanas:

  • Cruthaíonn tú bruscar in áit phoiblí.
  • Cuireann tú amach do dhramhaíl tí lena bailiú ar bhealach a chruthaíonn bruscar.
  • Is úinéir nó sealbhóir talún tú ar féidir é a fheiceáil ó áit phoiblí agus ní dhéanann tú é a choinneáil saor ó bhruscar.
  • Dónn tú ábhar ar do chuid talún lena n-áirítear dramhaíl tí, scotháin fáil, craobhacha crann, srl.
  • Is úinéir nó sealbhóir talún tú laistigh de limistéar luasteorainn agus ní dhéanann tú cosáin ná gruaimhíní ar feadh an bhóthair os comhair do réadmhaoine a choinneáil saor ó bhruscar.
  • Is tusa úinéir, fruilitheoir nó tiománaí feithicle óna gcaitear amach bruscar.
  • Cuireann tú dramhaíl tí i mbosca bruscair sráide.
  • Is tusa úinéir nó fruilitheoir scipe bruscair agus ní dhéanann tú beart chun giniúint bruscair a chosc.
  • Ní ghlanann tú suas i ndiaidh do mhadra i limistéar poiblí.
  • Cuireann tú fógráin nó fógraí poiblíochta ar fheithiclí.
  • Cuireann tú fógraí neamhúdaraithe nó poiblíocht ar struchtúir amhail cuaillí, crainn, srl. ar féidir iad a fheiceáil ó áit phoiblí.

Ar bharr na gcionta thuasluaite, mar úinéir gnó tá tú ag briseadh an dlí nuair a dhéanann tú na rudaí seo a leanas:

  • Cruthaíonn tú bruscar de bharr gníomhaíocht ghnó, agus/nó gníomhaíocht a bhaineann le lódáil, iompar nó láimhseáil earraí.
  • Cuireann tú amach do dhramhaíl tráchtála lena bhailiú ar bhealach a chruthaíonn bruscar.
  • Faigheann tú réidh le hábhar dramhaíola trí dhó.
  • Oibríonn tú ionad díola soghluaiste agus ní dhéanann tú bosca bruscair a chur ar fáil ná bruscar a bhailiú/a dhiúscairt a eascraíonn ó do ghníomhaíocht.

Is cion é bruscar a fhágáil nó a chaitheamh i limistéar poiblí, agus is féidir leis a bheith faoi réir ag fíneáil ar an láthair €150 nó fíneáil uasta €3,000 sa chúirt. 
 D'fhéadfadh an chúirt éileamh ar dhuine a chiontófar i gcion bruscair costais agus speansais an údaráis áitiúil, a eascraíonn as imscrúdú an chiona agus tógáil an cháis, a íoc.

Más tusa úinéir nó an duine freagrach as áit a bhfuil rochtain ag an bpobal uirthi, tá oibleagáid ort an áit a choinneáil saor ó bhruscar, is cuma cén áit ónar tháinig an bruscar sin. Baineann sé sin le haon limistéar poiblí agus d'fhéadfadh comharsanacht ionad siopadóireachta, campas scoile, páirc phoiblí, stáisiún bus nó traenach a bheith i gceist.

Féadann údarás áitiúil éileamh ar shealbhóir ghnólachta beart a dhéanamh chun go gcuirfí cosc ar chruthú bruscair óna gnólacht laistigh de 100 méadar mórthimpeall ar a áitreabh gnó. D'fhéadfadh go n-áireofar a leithéid de bhearta baint amach bruscair agus/nó cur ar fáil boscaí bruscair. 
 Tá sealbhóirí gnólachtaí atá lonnaithe in aice le bóthar poiblí agus laistigh de limistéar luasteorainn freagrach as an gcosán taobh amuigh dá ngnólachtaí a choinneáil saor ó bhruscar, is cuma cén áit ónar tháinig an bruscar sin. Is cion é bruscar a bhaint ó chosán trína scuabadh nó trína chur amach ar an mbóthar.

Tá úinéir nó sealbhóir réadmhaoin phríobháideach ar féidir í a fheiceáil ó áit phoiblí faoi oibleagáid í a choinneáil saor ó bhruscar. Go bunúsach, ní mór aon limistéar lasmuigh de do réadmhaoin atá infheicthe ó áit phoiblí a choinneáil saor ó bhruscar.

Nuair a chruinníonn bruscar ar réadmhaoin cibé rud is cúis leis agus go bhfuil an bruscar infheicthe ó áit phoiblí, féadann an t-údarás áitiúil fógra a eisiúint don úinéir nó don sealbhóir ag iarraidh go mbainfí an bruscar gan mhoill. Féadann a leithéid d'fhógra bearta réamhchúraim a leagan síos chun atarlú a chosc. 
 Má theipeann ar úinéir nó sealbhóir réadmhaoine gach rud a iarradh air a dhéanamh, tá sé de chumhacht ag an údarás áitiúil cibé rud is gá a dhéanamh chun fáil réidh leis an mbruscar agus is é an t-úinéir nó sealbhóir a íocfaidh as.

Mhéadaigh na dlíthe frithbhruscair cumhachtaí na n-údarás áitiúil chun fadhb na dumpála mídhleathaí bruscair a chomhrac. Nuair a aimsíonn údarás áitiúil ábhar a dumpáladh go mídhleathach agus nuair a dhéantar céannacht úinéir an ábhair a shuíomh, beidh cás le freagairt ag an duine sin cibé an rugadh san ócáid orthu nó nár rugadh. 

Nuair a dhéantar céannacht úinéir ábhar dumpáilte a shuíomh, is cuma an rugadh ar an duine sin san ócáid nó nár rugadh, déanfar imeachtaí a thionscnamh in aghaidh úinéir na dramhaíola. Tá sé de dhualgas ar úinéir na dramhaíola a chinntiú go ndéantar an dramhaíl a dhiúscairt mar is ceart.

Is féidir é seo a dhéanamh trí é a thabhairt go dtí saoráid diúscartha dramhaíola údaraithe agus é a dhiúscairt mar is ceart sa tsaoráid nó trí úsáid a bhaint as seirbhís bailithe dramhaíola a bhfuil ceadúnas dramhaíola bailí aici don chineál sin dramhaíola. Cuireadh fíneálacha agus ionchúisimh ar shealbhóirí tí agus ghnólachtaí mar gheall gur úsáid siad bailitheoirí bréige.

Féadann Comhairle Contae Chorcaí éileamh ar shealbhóir tí nó oibritheoir gnólachta a rá conas agus cén áit a rinne siad a dhramhaíl a dhiúscairt. Má fheiceann tú duine éigin ag dumpáil dramhaíola, ba cheart duit é sin a chur in iúl do d'Údarás Áitiúil, a dhéanfaidh iniúchadh agus a ghlacfaidh na gníomhaíochtaí forfheidhmiúcháin is gá.

Má fheiceann tú aon duine ag dumpáil go mídhleathach, ba cheart duit é sin a chur in iúl do Chomhairle Contae Chorcaí a dhéanfaidh iniúchadh agus a ghlacfaidh na gníomhaíochtaí forfheidhmiúcháin is gá.

Éilítear ar thionscnóirí nó eagraithe ócáidí móra a chinntiú go bhfuil bearta rialaithe bruscair i bhfeidhm acu sa láthair ina tharlaíonn an ócáid agus sa cheantar máguaird roimh, i rith agus tar éis na hócáide. Baineann sé sin le cluichí peile agus ócáidí sóisialta agus spóirt eile a bhfuil sluaite móra ag freastal orthu. Féadann an t-údarás áitiúil an tasc seo a chomhlíonadh ach ní mór don tionscnóir/eagraí íocadh as. 

Tá sé d'oibleagáid ar oibritheoirí ionaid díolachán bia shoghluaiste a dhíolann bia agus deochanna, nó ionaid díolacháin eile amhail iad siúd a dhíolann torthaí feirme, boscaí bruscair oiriúnacha a chur ar fáil i gcomharsanacht a n-ionad. Chomh maith leis sin, ní mór dóibh aon bhruscar a eascraíonn as oibriú a n-ionad díolacháin a ghlanadh suas laistigh de raon 100 méadar óna n-ionad.

Ní mór d'úinéirí madraí dramhaíl a gcuid peataí a bhaint ó spásanna poiblí agus í a dhiúscairt ar bhealach ceart. Tá an oibleagáid seo infheidhme sna háiteanna seo a leanas:

  • bóithre poiblí agus cosáin
  • limistéir i gcomharsanacht ionaid shiopadóireachta
  • scoileanna/páirceanna imeartha
  • tránna
  • an spás mórthimpeall ar theach duine éigin.

Cuireann an dlí cosc ar chur suas póstaer/comharthaí ar chuaillí agus ar struchtúr eile in áiteanna poiblí mura bhfuil cead i scríbhinn agat ó úinéir an chuaille nó an struchtúir roimh na póstaeir/comharthaí a chur suas.

Tar éis toghcháin, ní mór do pháirtí/iarrthóir a phóstaeir ar fad a thógáil anuas laistigh de thréimhse seacht lá. Tar éis an dáta sin, eisíonn an t-údarás áitiúil fíneáil ar an láthair €150 maidir le gach cion. Bainfidh d'údarás áitiúil an póstaer anuas agus eiseoidh sé fíneáil. Má eisítear fíneáil le páirtí/iarrthóir agus mura n-íocann sé é, is féidir é a ionchúiseamh. Is é an pionóis uasta ar chiontú go hachomair don fhíneáil a fhágáil gan íoc ná €3,000.

Tá sé mídhleathach dramhaíl tí nó gairdín a dhó sa bhaile nó i do ghairdín. Is féidir le dramhaíl a dhó a bheith ina núis do chomharsana agus is féidir leis an t-aer a thruailliú trí cheimiceáin dhíobhálacha a scaoileadh isteach ann.

D'fhéadfadh ceimiceáin thocsaineacha a bheith in earraí dramhaíola. D'fhéadfadh earraí saorga, leasaitheacha agus fiú plaisteach a bheith i ndramhaíl páipéir. Bíonn glóthacha, tuarthóirí agus plaisteach i gclúidíní aon uaire. Cóireáiltear go leor earraí adhmaid le ceimiceáin thocsaineacha chun lobh a chosc.

Cruthaíonn dó an chineál sin dramhaíola i dtinte neamhrialaithe ag teochtaí ísle fotháirgí tocsaineacha agus contúirteacha nach loitear sa tine ach a scaoiltear isteach san aer mar cháithníní súiche. D'fhéadfaí iad sin a análú nó a nigh amach ón aer sa chaoi is go sil-leagtar iad ar an gcré agus ar an bhfásra mórthimpeall, áit ar féidir leo dul isteach sa bhiashlabhra.

Dó agus an Dlí

Tá sé mídhleathach dramhaíl tí a dhó sa bhaile nó i do ghairdín. D'fhéadfadh go gcuirfí fíneáil suas go dtí €3,000 nó 12 mhí i bpríosún ar dhuine a dhónn dramhaíl tí ar chiontú go hachomair dó i gCúirt Dúiche.

Samplaí de shuíomhanna nach féidir leat dramhaíl tí nó gairdín a dhó iontu:

  • i mbaraille nó i gcarn nochtaithe sa chlós nó sa ghairdín
  • Ar thine chnámh
  • Ar thine oscailte, sorn nó ar ghléas breosla soladach
  • I mionloisceoir

Tá dóire dramhaíola agus gléasanna eile amhail mionloisceoirí agus loisceoirí tí, a d'fhéadfadh a bheith lonnaithe i bhfoirgnimh nó gairdíní, mídhleathach is cuma go bhfuil siad ceangailte le múchán nó nach bhfuil.

Is cion é dramhaíl a dhó faoin reachtaíocht bainistíochta dramhaíola agus faoin Acht um Thruailliú Aeir 1987. Déanann na Rialacháin um Bainistiú Dramhaíola (Cosc ar Dhiúscairt Dramhaíola trí Dhó) 2009 an dlí a neartú in aghaidh dó neamhrialaithe chun dramhaíl a dhiúscairt, dá ngairtear 'dó i gcúl an tí' freisin.

Faoi Rialachán 5, tá díolúine teoranta ann maidir le dó dramhaíola neamhthruaillithe a thagann ó ghníomhaíochtaí talmhaíochta. Faoi na Rialacháin um Bainistiú Dramhaíola (Cosc ar Dhiúscairt Dramhaíola trí Dhó) (Leasú) 2015, tiocfaidh deireadh leis an díolúine sin ar an 1 Eanáir 2018. Tá sé de dhualgas ort Foirm Fógartha Dó a chur isteach.

Dramhaíl a dhiúscairt ar bhealach sábháilte

Tá seirbhís bailithe dramhaíola tí eagraithe ag formhór na limistéar sa chontae. Má roghnaíonn tú gan seirbhís bailithe dramhaíola eagraithe a úsáid, is féidir leat go leor de do dhramhaíl tí a dhiúscairt trí athchúrsáil agus múiríniú baile. Féadann tú saoráidí conláiste cathartha nó láithreáin líonadh talún a úsáid freisin.

 

 

Is mór le Comhairle Contae Chorcaí seoladh Dhúshlán Frith-Bhruscair 2019 a fhógairt. 

Taispeánann an Dúshlán Frith-Bhruscair fuinneamh agus dúthracht pobail áitiúla i gContae Chorcaí, agus is sampla iontach é de na torthaí ar féidir a bhaint amach trí chomhpháirtíocht a dhéanamh idir an Chomhairle agus an Pobal.  Is iad cuspóirí an chomórtais ná truailliú bruscair a laghdú sa chontae go ginearálta agus réitigh phobail maidir le truailliú bruscair a chur chun cinn.  Ós rud é gur ar fhuinneamh an phobail a mhaireann an comórtas, bíonn spéis i gcónaí ag Comhairle Contae Chorcaí cloisteáil ó phobail nár ghlac páirt ann go dtí seo, nó a ghlac sos ón gcomórtas agus gur mhaith leo a bheith páirteach ann athuair.

Ba cheart do phobail ar mian leo páirt a ghlacadh ann clárú agus iarratas a dhéanamh ar líne roimh an 26 Aibreán 2019 ar www.yourcouncil.ie.

Cliceáil anseo chun tuilleadh eolais a fháil lena n-áirítear na Treoirlínte Moltóireachta. 

Is iad seo a leanas na Dátaí Moltóireachta:

  • An Chéad Thréimhse: 13 Bealtaine go 22 Bealtaine 2019
  • An Dara Tréimhse: 27 Bealtaine go 5 Meitheamh 2019
  • An Tríú Tréimhse: 10 Meitheamh go 19 Meitheamh 2019

Cliceáil anseo chun an tábla sraithe suas chun dáta a fháil do Dhúshlán Frith-Bhruscair 2019.

Ceisteanna:

Seoladh ríomhphoist: litterchallenge@corkcoco.ie

Teileafón: 021 4532716

 

Anti-Litter Poster 2019

 

 

Monument

Spreagann an Comórtas Bródúil as ár bPobal pobail i gcónaí chun an ghné is fearr dá limistéir a thaispeáint trí saoráidí inbhuanaithe a fhorbairt a théann chun tairbhe an phobail go léir. Tá an comórtas, a eagraíonn Cónaidhm Mhuintir na Tíre Chontae Chorcaí i gcomhar le Comhairle Contae Chorcaí, ag dul ó neart go neart i gcónaí.

 

 

 

 

Is í aidhm an 'Comórtas Bródúil as ár bPobal' ná Grúpaí Pobail agus oibrithe deonacha i gContae Chorcaí a spreagadh chun Tionscadail/Saoráidí nua pobalbhunaithe, chomh maith le cinn atá ann cheana, a fhorbairt a mbeidh tairbhe fadtéarmach acu don phobal. Ba cheart do na tionscadail seo a bheith taobh amuigh agus ar fáil don phobal ar fad.

I gcaitheamh na mblianta, tá an-dul chun cinn déanta maidir leis an gcomórtas, ó smaoineamh beag agus an comórtas rathúil seo atá ann inniu agus a bhfuil an-tóir air.  Tríd an gcomórtas seo, tugann Muintir na Tíre aitheantas agus tá sí an-bhuíoch as an obair chrua ar fad atá déanta ag eagraíochtaí pobail ar fud an Chontae a chabhraíonn le hobair forbartha Chomhairle Contae Chorcaí. Bealach éis ea an comórtas chun feasacht daoine a ardú maidir lena dtimpeallacht, agus cabhrú leo leanúint ar aghaidh le forbairt ghinearálta a gcuid ceantar chomh maith le pobail saor ó bhruscar a chur chun cinn.

Tá tuilleadh eolais agus sonraí faoin iarratas ar fáil ag www.muintircork.com